دوفصلنامه پژوهشی مهرگانی- چکیده مقالات
Mehregani Mehregani
Mehregani

 
 

جلیل شهناز و چهارمضراب
مروری تحلیلی و گونه‌شناختی بر سه «چهارمضراب» از جلیل شهناز
آروین صداقت‌کیش
چکیده

چهارمضراب یکی از چند گونه‌ی (تقریبا) از پیش آهنگسازی شده‌ی موسیقی ایرانی و منحصرا سازی است که با الگوی کوتاه مضرابی پایه و تحرک فوق‌العاده‌اش شناخته می‌شود. الگوی این نوع قطعه را که در صد سال گذشته دستخوش تغییراتی نیز شده، در اکثر متون به شکل توالی پایه، جمله‌ی ملودیک و پایه شرح می‌دهند. در مطالعه‌ی حاضر از یک سو برای شناخت بیشتر خصوصیات این الگو و از سوی دیگر به جهت آشکار شدن ویژگی‌ قطعات تارنواز برجسته، سه چهارمضراب از ساخته‌های وی (دشتی، چهارگاه ف و دو) مورد بررسی قرار گرفت. نتیجه‌ی این بررسی روشن ساخت که چهارمضراب‌های او از لحاظ متر با الگوهای قدیمی تطبیق دارند اما به لحاظ بسط پایه و حرکت ملودی پیچیده‌تراند. بیشتر این چهارمضراب‌ها به همراه تمبک اجرا شده‌اند و تمبک در اجرای آن‌ها نقشی بیش از همراهی خنثا داشته است. در نهایت چهارمضراب‌های جلیل شهناز را می‌توان به جهت کم شدن تکرار پایه در میان جملات و نزدیکی ساختار آن‌ها با موسیقی آوازی، ملودیک‌تر از دیگر چهارمضراب‌ها دانست که در مرز میان بداهه و از پیش تعیین شدن در نوسان هستند.
کلیدواژه‌‌ها
چهارمضراب، ضربی، موسیقی دستگاهی، جلیل شهناز


بازگشت به فهرست

Home
AboutUs
CallForPApers
ContactUs